Wyzwania, jakie PPWR stawia producentom żywności i jak etykiety je spełniają

Wprowadzenie: istotne wyzwania

Głównym celem jest ograniczenie ilości odpadów opakowaniowych, zwiększenie udziału materiałów z recyklingu oraz ścisłe powiązanie opakowań z zasadami gospodarki o obiegu zamkniętym.

Rozporządzenie (UE) 2025/40, znane powszechnie jako Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR), weszło w życie 11 lutego 2025 r. i zacznie obowiązywać od 12 sierpnia 2026 r. we wszystkich państwach członkowskich UE, zastępując dotychczas dyrektywę PPWD. Ma ono zharmonizować regulacje dotyczące projektowania, wprowadzania na rynek, wykorzystywania i recyklingu opakowań w całej Unii.

Istotną zmianę generuje fakt, że rozporządzenie (UE) 2025/40 jest obligatoryjne i obowiązuje w całej UE (w przeciwieństwie do dyrektywy, która dawała poszczególnym krajom swobodę w zakresie wdrażanych rozwiązań).

W tym artykule opisujemy wybrane wyzwania wynikające z PPWR, które w istotny sposób wpływają na koszty zakupu etykiet lub skutki braku wprowadzenia zmian.

Na nie w pierwszej kolejności powinien zwrócić uwagę zakupowiec zajmujący się zakupem etykiet w firmie produkującej żywność:

1. wymogi dotyczące recyklingu:
   1. została określona minimalna zawartość recyklatu w plastikowych częściach opakowania (PCR)
   2. każdy producent żywności musi zapewnić zgodność jego opakowań (w tym etykiet) z dominującymi strumieniami recyklingu i praktykami sortowni
2. wymóg „efektywnego recyklingu” wg określonych klas
3. ograniczenie zawartości PFAS i substancji utrudniających recykling
4. szczegółowe raportowanie mas materiałowych, tzn. konieczność precyzyjnych danych od dostawców etykiet
5. etykieta jest traktowana jako integralny element opakowania, który wpływa na recykling całego opakowania.

Co jest największą nowością z perspektywy zakupowca, jeśli zawęzimy PPWR do różnic krytycznych?

• nie kupujesz już „etykiety”, tylko komponent regulowany
• brak dokumentacji = ryzyko zakazu sprzedaży
• cena materiału przestaje być głównym kryterium. Kluczowe jest eliminowanie ryzyka kar
• 2030 to twardy deadline – bez okresu uznaniowego
• EPR karze złe decyzje zakupowe latami.

Jakie wymogi ustanawia PPWR i jaki ma to związek z etykietami?

Wymogi dotyczące recyklingu

Minimalna zawartość surowców z recyklingu

PPWR określa obowiązkowe minimalne poziomy zawartości materiałów pochodzących z recyklingu (PCR) w opakowaniach z tworzyw sztucznych, w tym również takich, które mają kontakt z żywnością (tzw. contact-sensitive packaging). Do 2030 r. te poziomy wynoszą:

• min. 30% recyklatu w opakowaniach PET kontaktujących się z żywnością
• min. 10% recyklatu w innych plastikowych opakowaniach kontaktujących się z żywnością
• inne poziomy dla innych typów plastiku i opakowań. (NNZ Poland).

⚠️ Wyzw️anie dla zakupowca: ten wymóg oznacza konieczność określania w specyfikacjach materiałów opakowaniowych oraz etykietowych minimalnego udziału PCR.

Zapewnienie zgodności opakowań (w tym etykiet) z dominującymi strumieniami recyklingu i praktykami sortowni

Opakowanie (wraz z etykietą) musi spełniać łącznie trzy warunki:

1. Zbieralność – opakowanie jest zbierane w istniejącym systemie selektywnej zbiórki w UE
2. Sortowalność – może być poprawnie rozpoznane i oddzielone w instalacjach sortujących (NIR, optyczne, magnetyczne)
3. Recyklowalność w praktyce – po sortowaniu trafia do realnie działającego procesu recyklingu, który odzyskuje materiał, daje recyklat możliwy do ponownego użycia w przemyśle.

⚠️ Wyzwanie dla zakupowca: jeżeli etykieta powoduje, że którykolwiek z tych etapów nie działa – całe opakowanie traci status „efektywnie recyklingowalnego”.

Wymóg „efektywnego recyklingu” wg określonych klas

PPWR wprowadza system klas recyklingowalności, który będzie oparty na jednolitych kryteriach UE.  W uproszczeniu wyglądają one następująco:

Klasa	Znaczenie regulacyjne
A	w pełni efektywnie recyklingowalne
B	recykling możliwy z drobnymi stratami
C	recykling ograniczony / problematyczny
D/E	recykling nieefektywny lub niemożliwy

Kluczowym punktem jest rok 2030. Od tego momentu opakowania nie będą mogły być wprowadzane na rynek UE, jeśli nie spełnią minimalnej klasy recyklingowalności (najpewniej ≥ C, docelowo ≥ B).

⚠️ Wyzwanie dla zakupowca: zapewnić etykiety, które pasują do opakowań stosowanych przez firmę, które nie zanieczyszczają powstającego recyklatu i przyczyniają się do jego wysokiej jakości. Tylko z recyklatów wysokiej jakości można ponownie wyprodukować pełnowartościowe opakowanie do żywności.

Ograniczenie zawartości PFAS i substancji utrudniających recykling

Rozporządzenie PPWR w zakresie ograniczenia PFAS w materiałach mających bezpośredni kontakt z żywnością wchodzi w życie już 12 sierpnia 2026!

Opakowania do żywności (w tym etykiety, jeśli są częścią opakowania mającego kontakt z żywnością) nie będą mogły być wprowadzane do obrotu, jeśli stężenie PFAS będzie równe lub wyższe niż:

• 25 ppb (μg/kg) dla dowolnej poszczególnej substancji PFAS (mierzone metodą celowaną, z wyłączeniem polimerów)
• 250 ppb (μg/kg) dla sumy oznaczonych substancji PFAS
• 50 ppm (mg/kg) dla całkowitej zawartości fluoru (włączając polimery).

Zakaz intencjonalnego dodawania: przepisy te de facto eliminują fluorowane powłoki odporne na tłuszcz i wodę, często stosowane w papierowych opakowaniach na fast foody, torebkach na popcorn czy papierze do pieczenia.

Obowiązek weryfikacji: jeśli całkowita zawartość fluoru w opakowaniu przekroczy 50 mg/kg, producent lub importer będzie musiał na żądanie przedstawić dowód, że nie jest to wynik zamierzonego użycia PFAS.

Szersze zastosowanie: zakaz dotyczy opakowań w kontakcie z żywnością, w tym opakowań jednorazowych, papierowych, kartonowych oraz etykiet stosowanych w gastronomii i handlu detalicznym.

⚠️ Wyzwanie dla zakupowca: kupować etykiety, które zostały wyprodukowane wyłącznie z surowców pochodzących z wiarygodnych źródeł. Należy zwrócić uwagę na to, że na rynku są stosowane surowce etykietowe posiadające niewiarygodne certyfikaty (wystawiane “na życzenie” na dowolne wymogi).

Szczegółowe raportowanie mas materiałowych, tzn. konieczność precyzyjnych danych od dostawców etykiet

PPWR wprowadza obowiązek precyzyjnego raportowania masy każdego materiału użytego w opakowaniu, w tym: materiału głównego opakowania, zamknięć, etykiet (materiał wierzchni + klej + farby) oraz elementów dodatkowych (lakiery, powłoki, nadruki).

W związku z tym etykieta przestaje być „pomijalna wagowo” – jej masa musi być zmierzona, udokumentowana i przypisana do konkretnego materiału.

⚠️ Wyzwanie dla zakupowca: musi dostarczać swojej firmie dane służące do raportowania objętości zużytych materiałów opakowaniowych i etykietowych a także wymagane w raportowaniu EPR.

Etykieta jest traktowana jako integralny element opakowania, który wpływa na recykling całego opakowania

Etykiety w istotny sposób wpływają na proces recyklingu i selektywną zbiórkę materiałów. Źle dobrana etykieta powoduje powstanie recyklatu niskiej jakości a nawet może prowadzić do tego, że całe opakowanie nie będzie nadawało się do recyklingu.

Dlatego etykieta podlega takim samym regulacjom i kosztom jak reszta opakowania. To nowe podejście powoduje, że etykieta musi tak samo jak całe opakowanie zwiększać poziom recyklingu oraz zwiększać jakość powstałych recyklatów.

⚠️ Wyzwanie dla zakupowca: zapewnienie dostaw etykiet, które równocześnie pasują do technologii i procesu etykietowania stosowanych w firmie oraz są dopasowane do materiałów i systemów recyklingu, a nie tylko do funkcji informacyjnej lub estetyki.

Podsumowanie

Wymogi dotyczące recyklingu, minimalnej zawartości recyklatu, harmonizacji oznakowania i ograniczeń substancji problematycznych stawiają wysokie wymagania przed zakupowcem odpowiedzialnym za zakup opakowań i etykiet.

Dla zakupowców najlepszą strategią jest proaktywne podejście, włączenie wymogów PPWR do specyfikacji materiałów oraz ścisła współpraca z dostawcami, tak aby opakowania i etykiety były nie tylko zgodne z prawem, ale też zoptymalizowane pod kątem kosztów i przyszłej zgodności z systemami recyklingu.

W PPWR liczy się to, czy etykieta pozwala na przemysłowy, efektywny recykling opakowania.