Ustawy unijne (PPWR, EUDR, EPR) dotyczące ekologii opakowań i zastosowania etykiet

Unia Europejska wprowadziła szereg ustaw, które mają regulować szeroko pojęty recykling opakowań. W Internecie informacje na ten temat są rozproszone. Ustawy są tematem rozmów już od około 2 lat, jednakże z doświadczenia widzimy, że klienci zostawiają ten temat na ostatnią chwilę.

Niniejszym artykułem chcemy pomóc zakupowcom odpowiedzialnym za opakowania i etykiety. Dlatego zebraliśmy wszystkie najważniejsze dyrektywy dotyczące opakowań i etykiet w jednym miejscu. Krótko i w przystępny sposób wyjaśniamy, czego dotyczą. Chcemy stworzyć kompendium wiedzy dla zakupowca etykiet.

Jakie wyzwania stawiają ustawy unijne dotyczące ekologii opakowań?

Jedną z największych ustaw jest PPWR, czyli Packaging and Packaging Waste Regulation, które zastępuje dotychczasową dyrektywę o opakowaniach i odpadach opakowaniowych.

Kluczowe elementy rozporządzenia PPWR:

• cele redukcji odpadów: Redukcja odpadów opakowaniowych na mieszkańca UE o 5% do 2030 r., 10% do 2035 r. i 15% do 2040 r. (względem 2018 r.)
• wielokrotne użycie (Re-use): Wprowadzenie obowiązkowych celów dla opakowań wielokrotnego użytku (np. butelek zwrotnych) i ograniczenie opakowań jednorazowych
• projektowanie z myślą o recyklingu (Design for Recycling): Wszystkie opakowania (z wyjątkiem specjalistycznych) muszą być zaprojektowane tak, by nadawały się do recyklingu, z docelową możliwością recyklingu na dużą skalę do 2035 r. (65% na 2025 rok i 70% na 2030 rok)
• zwiększony udział recyklatu: Opakowania będą musiały zawierać określoną minimalną ilość materiałów pochodzących z recyklingu. (30% – 35% na 2030 rok w zależności od opakowania)
• zakaz zbędnych opakowań: Ograniczenie „nadmiernych opakowań” (puste miejsce) i zakaz stosowania niektórych opakowań jednorazowych, np. dla owoców i warzyw od 2026 r.
• etykietowanie i segregacja: Wprowadzenie jednolitych, zharmonizowanych etykiet i piktogramów informujących o składzie materiałowym i sposobie segregacji (nie dotyczy opakowań zwrotnych i transportowych)
• «eko-design»: Opakowania transportowe będą mogły zawierać maksymalnie 50% pustej przestrzeni.

Kolejną ustawą jest EUDR (EU Deforestation Regulation), czyli rozporządzenie UE w sprawie produktów wolnych od wylesiania, ma na celu ograniczenie globalnego wylesiania i degradacji lasów.

Brak spełnienia wymagań ustawy wiąże się z karami:

• kara finansowa, która wynosi do co najmniej 4% rocznego obrotu firmy
• wykluczenie z rynku UE nawet do 12 miesięcy
• zakaz wprowadzania produktów na rynek (konkretny produkt, dana linia opakowań).

EUDR zakazuje wprowadzania na rynek UE oraz eksportu z UE określonych towarów, jeżeli:

• pochodzą z terenów wylesionych lub zdegradowanych po 31 grudnia 2020 r.
• nie są wyprodukowane zgodnie z prawem kraju pochodzenia
• nie przeszły procedury należytej staranności (due diligence).

Ważne! ⚠️ Zwróć uwagę na czym polega “należyta staranność” (due diligence)
Twoja firma musi:

1. zebrać informacje o produkcie:
   1. kraj pochodzenia
   2. dokładna lokalizacja działek (geolokalizacja – współrzędne GPS)
   3. dostawca
2. ocenić ryzyko czy produkt może pochodzić z wylesiania
3. zminimalizować ryzyko, jeśli nie jest ono zerowe (np. audyty, zmiana dostawcy)
4. złożyć oświadczenie należytej staranności w unijnym systemie informatycznym.

Bez tego nie wolno sprzedać produktu w UE.

Ostatnią kwestią, jaką należy poruszyć jest System Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta, w skrócie EPR (Extended Producer Resposibility). To zasada prawa ochrony środowiska, zgodnie z którą producent ponosi odpowiedzialność za swój produkt także po tym, jak stanie się on odpadem.

Mówiąc prościej 👉 kto wprowadza produkt na rynek, ten płaci i organizuje jego „życie po życiu”.

Wprowadzenie systemu EPR powoduje, że producent jest odpowiedzialny za:

• finansowanie zbiórki odpadów
• finansowanie sortowania i recyklingu
• osiąganie wymaganych poziomów recyklingu
• ograniczanie ilości i szkodliwości opakowań
• informowanie konsumentów, jak prawidłowo segregować odpady.

Producent płaci opłatę EPR (np. za kg opakowań), przekazuje ją do organizacji odzysku lub systemu publicznego, a te środki trafiają do gmin, firm recyklingowych i systemów depozytowych. Im opakowanie jest trudniejsze do recyklingu tym wyższa opłata.

Każdy element opakowania podlega opłacie EPR, każdy materiał jest liczony osobno i ma inną stawkę EPR.

Istotna zmiana! ⚠️ Wszystkie wprowadzone ustawy i systemy przez UE sprawiają, że etykieta staje się integralną częścią opakowania i również podlega wszelkim regulacjom.

Terminy ustaw unijnych na najbliższe lata

2025:

• wejście podstawowych przepisów PPWR
• początek stosowania wymogów dotyczących recyklingu
• cel recyklingu wszystkich opakowań: 65%.

2026:

• zakaz jednorazowych opakowań hotelowych (miniaturki kosmetyków, szampony, balsamy)
• zakaz jednorazowych opakowań owoców i warzyw poniżej 1,5 kg
• początek obowiązywania wymogów znakowania
• wprowadzenie wymogów systemów kaucyjnych dla butelek PET i puszek aluminiowych.

2027:

• rozszerzenie systemów kaucyjnych na napoje
• nowe wymogi dotyczące etykietowania.

2028-2029:

• pełny zakres działania systemu EPR
• pełna opłata za ilość (kg) wprowadzanych opakowań.

2030:

• wszystkie opakowania muszą być recyklingowalne 
• zakaz opakowań nierecyklingowalych 
• min 30% recyklatów w opakowaniach plastikowych kontaktowych z żywnością
• min 35% recyklatów w pozostałych opakowaniach plastikowych
• cel recyklingu wszystkich opakowań: 70%.

Wyzwania dla producentów opakowań

Wynikające z PPWR:

1. zmiany wymagające długofalowego planowania i znacznych nakładów czasu
2. zaprojektowanie zupełnie nowych opakowań, które nadają się w większości do recyklingu, a docelowo całościowo (zwróć uwagę również na materiał etykiety)
3. znalezienie odpowiedniej jakości surowców do produkcji opakowań, które zachowają dotychczasową wysoką jakość
4. konieczność poniesienia wysokich kosztów w krótkim terminie.

Wynikające z EUDR:

1. pełna identyfikowalność surowców – sięganie głęboko do łańcucha dostaw
2. gromadzenie dużej ilości danych oraz archiwizowanie ich przez lata
3. klienci wymagają natychmiastowej zgodności z EUDR – dokumenty “na wczoraj”
4. zmiana dostawcy – jeżeli nie może on dostarczyć odpowiednich danych.

Wynikające z EPR:

1. nowe stałe opłaty, które z roku na rok będą wzrastały
2. obowiązkowa ewidencja i raportowanie opakowań
3. możliwa konieczna zmiana materiałów opakowaniowych, aby zmniejszyć koszty, są etykiety, które dają realną możliwość redukcji kosztów
4. kary finansowe za brak lub błędne sprawozdania.

Podsumowując, ustawy unijne wchodzą w życie już w tym momencie, a jednak większość producentów czeka z działaniami do ostatniej chwili. Mało firm bierze pod uwagę etykiety w całym procesie zmian, a stają się one integralną częścią opakowania.

Działania dotyczące nowych ustaw (m.in. System EPR) należy podjąć teraz, aby nie zostać w tyle i nie ponosić kar finansowych.

W następnych artykułach będziemy bardziej szczegółowo opisywać, w jaki sposób etykiety pomagają realizować te dyrektywy.